• Gutxienez, zenbateko hau jasotzeko eskubidea duzu: lanbide arteko gutxieneko soldata (LGS)bai eta aparteko bi ordainsari.
• Aparteko ordainsariak uztailean eta abenduan jasotzen dira. Zure enplegu-emailearekin hitzartu dezakezu aparteko bi ordainsariak beste data batean jasotzea, adibidez, hilero zure soldatarekin batera.
• Beraz:
a) Lan egiten badulanaldi osoanbarne zein kanpo erregimenean, ondorengoak jasotzeko eskubidea du:
• LGS, 2026 hilean 1.221 €-koa da.
• Bi aparteko ordainsariak urtean, gutxienez, 1.221 € bakoitza.
b) Lan egiten badulanaldi partzialean, hau da, astean 40 ordu baino gutxiago, zure enplegu-emailearekin hitzartu dezakezu ordainsaria hilerokoa edo ordukakoa izatea:
• Ordainketa hilabetekoa izatea hitzartzen badu, eskubidea du, gutxienez, honako hauek jasotzeko:
Lanbide arteko gutxieneko soldata, lan egindako denboraren proportzioan, gehi lan egindako denboragatik dagozkion aparteko bi ordainsarien zati proportzionala.
Gainera, urteko oporrak hartzen dituen bitartean bere soldata jasotzeko eskubidea du, lan egunak balira bezala.
• Ordainketa orduka egitea hitzartzen badu, LGS/orduko gutxienez jasotzeko eskubidea du, eta 2026rako hau da: 9,55 euro lan egindako ordu bakoitzeko (zenbateko horretan sartuta daude aparteko ordainsariak eta oporrak).
Soldata horretan, aparteko ordainsariak eta hartuko dituen oporrei dagokien soldata sartzen dira. Horregatik, dagozkion opor egunetan ez du dirurik jasoko.
• Soldataz gain, kopuru gehigarri bat ordain daiteke, bai dirutan, bai gauzatan (ostatuagatik edo mantenuagatik, adibidez). Jenerotan ordaintzen bada soldata, ezin da guztizko soldataren ehuneko 30etik gorako zenbatekoa deskontatu, betiere LGS eskudirutan ordainduko dela bermatuz.
• Kenkariak. Oro har, enpresak Legean ezarritako kopuruak baino ez dizkio atxikiko, eta zehazki, langileari dagokion Gizarte Segurantzako kotizazio-zatia:
• % 6,58, kontratua mugagabea bada.
• % 6,53, kontratua aldi baterakoa bada
Lanaldi mugatua izateko eskubidea
• Asteko gehienezko lanaldia: berrogei ordu benetako lana.
• Barne-erregimeneko enplegatuentzat, presentzia denbora bat adostu daiteke, non enplegatua enplegatzailearen esanetara egongo den bere etxean edo berak adierazitako beste lekuren batean. Hala adosten bada, presentziaren denbora ezin du astean 20 ordu baino gehiago izan hilabetean batez beste. Presentzia-ordu horiek, gutxienez, lan-ordu arruntak bezala ordaindu behar dira.
• Lan-ordu gehiago egiten badira, aparteko orduak izango dira eta ordaindu egin beharko dira, edo ordaindutako atsedenarekin konpentsatu.
Eguneko eta asteko atsedena hartzeko eskubidea
• Egun baten amaieratik hurrengoaren hasierara bitartean, gutxienez hamabi orduko atsedenaldia. Barne-etxeko langilearen lanaldien arteko atsedenaldia hamar ordura murriztu ahal izango da, eta gainerako hamabi orduak gehienez lau asteko aldietan konpentsatuko dira.
• Barne-etxeko langileak gutxienez Eguneko bi ordu otordu nagusietarako. Kanpoko langileak 15 minutuko atsedena hartzeko eskubidea du, lanaldia sei ordu eta erditik gorakoa bada.
• Eskubide hauek ditu: asteko gutxieneko atseden egun eta erdikoa, etenik gabe; oro har, larunbat arratsaldea edo, bestela, astelehen goiza eta igande osoa izanen da.
Jaiegun, baimen eta oporretarako eskubidea
• Eskubidea du jaiegunak eta baimenak Langileen Estatutuko 37. artikuluan ezarritakoak.
• Eskubide hauek ditu:Urtean 30 opor-egun natural (22 laneguni dagokiena). Bi alditan edo gehiagotan banatu ahal izango dira, baina epe horietako batek, gutxienez, ondoz ondoko 15 egunekoa izan behar du.
Urtebete baino gutxiago lan egiten badu, zati proportzionala jasotzeko eskubidea du.
• Oporrak hartzeko egunak aldeen artean adostuko dira. Horri buruz ezer adosten ez bada, enplegatzaileak hamabost egun finkatu ahal izango ditu eta gainerakoak enplegatuak libreki aukeratuko ditu.
Diskriminaziorik ez jasateko, tratu duina izateko eta lan-ingurune seguru eta osasungarria izateko eskubidea
• Zure enplegatzaileak debekatua du gaizki edo beste era batera tratatzea, beste arraza, etnia, erlijio eta abar batekoa izateagatik.
• Zure enplegatzaileak ezin ditu emakumeak modu ezberdinean tratatu, ezta haien aurkako neurririk hartu ere, haurdun zaudelako edo edoskitzaroan zaudelako.
• Bere intimitatea errespetatzeko eta bere duintasuna behar bezala aintzat hartzeko eskubidea du, jazarpenaren aurkako babesa barne.
• Lan-ingurune baterako eskubidea du. segurua eta osasungarria.
Gizarte Segurantzaren arloko eskubideak
Hauek dira enplegatzailearen oinarrizko betebeharrak:
• Gizarte Segurantzan enplegatuaren alta eskatzea lanean hasi aurretik, kontratatutako ordu kopurua edozein dela ere.
• Gizarte Segurantzari kotizatzea lan egindako ordu guztiengatik eta ordaintzen zaizkion ordainsari guztiengatik.
Enplegatzaileak ez baditu betebehar horiek betetzen, ezingo dituzu Gizarte Segurantzaren prestazioak jaso, edo legozkiokeenak baino gutxiago jasoko dituzu.
Europar Batasuneko herrialde bateko nazionalitatea ez duten atzerritarrek Espainian lan egiteko baimena badute baino ezin dute lan egin, alta emanda egon eta gizarte segurantzan kotizatu.
Zer egin eskubide horiek urratuz gero?
Zure eskubideak urratu direla uste baduzu, salaketa jar dezakezu Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzan.
Esteka honetan salaketari buruzko informazioa aurki dezakezu, baita salaketa eredu bat ere, hainbat hizkuntzatan:
Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzak isilpekotzat joko du salaketaren jatorria.
Gainera, salaketa jarri ostean enpresariak arrazoirik gabe kaleratzen badu, enpresaren erabakia baliogabea izango da.
Azken bi urteetan Espainian gutxienez sei hilabetez lan egin badu, Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskatzailetzarekin lankidetzan jardun dezake, eta salaketa aurkez dezake gertakari horiei buruz; salaketa egiaztatuz gero, aukera emango du aldi baterako bizileku-baimena jasotzeko izapideak egiten hasteko, agintariekin lankidetzan aritzeko salbuespenezko inguruabarrak, segurtasun nazionaleko arrazoiak edo interes publikoa direla-eta. Baimen horrek Espainian legez lan egiteko gaituko du.